Prosjekt - vatn og avløp

Reinare fjord

Prosjekt for opprydding av alvorleg forureining i Aspevågen i Borgundfjorden.

Kvifor skal det ryddast? 

Undersøkingar har vist at sjøbotnen i Aspevågen er alvorleg forureina. Det er fleire årsaker til denne alvorlege forureininga.  

Nokre av årsakene er: 

  • Maritime industriaktivitetar 
  • Kommunale avløp 
  • Brann 
  • Byggjeaktivitet 
  • Miljøgifter i malingsprodukt som for eksempel skipsmaling 

Desse har bidratt til at sjøbotnen i Aspevågen er sterkt forureina av ei rekke tungmetall, organiske miljøgifter, tjærestoffer (PAH) og tributyltinn (TBT). 

Det er eit nasjonalt satsingsområde å rydde i forureina sjøbotn. Det er utarbeidd fylkesvise tiltaksplanar for opprydding langs kysten. Miljødirektoratet valte i 2013 ut 17 områder som skulle prioriterast. Aspevågen i Ålesund er eitt av desse prioriterte områda. 

I Ålesund har vi eit spesielt ansvar for at fjordane er trygge og rene. Det er nok å nemne det viktige Borgundfjordfisket. Borgundfjorden har året rundt et stort og viktig potensiale for fiske og er samtidig et viktig rekreasjonsområde.

Kva skal vi gjere? 

I 2015 blei det utarbeidd ein tiltaksplan for opprydding av forureininga i Aspevågen. I tiltaksplanen er det foreslått at forureininga i grunne områder (opp til 15 meter) skal fjernast og plasserast i eit deponi, og forureininga i djupe områder (djupare enn 15 meter) skal dekkast til med reine massar. 

I tiltaksplanen er det utarbeidd miljømål for arbeidet med oppryddinga: 

  • Sedimenta skal oppnå minst tilstandsklasse III (moderat forureining). 
  • Ny spreiing av forureining skal hindrast. 
  • Sedimenta skal ikkje utgjere ein uakseptabel risiko for human helse, økosystema, og det biologiske mangfaldet.  

Der det er båttrafikk, er det mudring som er metoden for å oppretthalde nødvendig seglingsdybde. Derfor vil oppryddinga av Borgundfjorden medføre både mudring og tildekking. 

I 2022 skal tiltaksplanen evaluerast og alle delområda skal vurderast på nytt. Det skal vurderast om tildekking også kan vere metoden i grunne områder. 

Korleis skal oppryddinga gå føre? 

Før ein gjennomfører tiltak i sjø må det gjennomførast opprydding av forureiningskilder i strandsona på land. Aktuelle grunneigarar har fått pålegg frå Statsforvaltaren om å undersøke eigedomane sine. Dersom det vert påvist alvorleg forureining vil dei få pålegg om opprydding. Det er også nokre grunneigarar som har fått pålegg om opprydding i sjø. Bakgrunnen er at Stortinget har nedfelt prinsippet om at forureinar skal betale kostnadene ved opprydding. 

I tiltaksplanen frå 2015 er det føreslått både mudring og tildekking av forureininga på sjøbotn. 

Ålesund kommunestyre vedtok 3. desember 2020 å starte detaljprosjektering av eit strandkantdeponi tilknytt gassverkstomta ved Ysteneset. 

Tildekking 

Forureininga vert isolert ved å legge eit lag med reine masser over. Dette vil hindre utlekking og oppvirvling av miljøgifter, og at ulike organismar kommer i kontakt med forureininga. 

Mudring 

Mudring er å flytte lausmassar på havbotnen frå eit sted til eit anna. Prosessen gir stor fare for spreiing av forureining til vassmiljøet, og forureininga som blir virvlet opp kan legge seg tilbake på sjøbotnen i etterkant. Derfor må det ofte gjennomførast tildekking med reine massar etter mudring.  

Deponering 

Det er viktig at forureininga som vert fjerna frå havbotnen blir lagra på ein sikker måte i eit deponi. Det er mogeleg å etablere eit deponi i strandkanten eller på sjøbotnen. I prosjektet er eit strandkantdeponi vurdert som den beste løysinga. Normalt vert eit strandkantdeponi etablert av stein, filtermateriale og geotekstil. Forureininga vert plassert innafor geotekstilen og deponiet vert lukka slik at forureininga ikkje lenger er ein risiko for helse og miljø. Deponiet vert overvaka for å sikre at det ikkje lekk.  

Kostnadar 

Det er vanskeleg å si kva oppryddinga vil koste. Eit foreløpig estimat for opprydding i dei fire utvalde tiltaksområda er 213 millionar kroner. Når tiltaksplanen er revidert og prosjektet er detaljprosjektert vil det vere mogeleg å kome med eit meir presist estimat.  

Stortinget har nedfelt prinsippet om at forureinar skal betale kostnadene ved opprydding. I Aspevågen er det fleire orsakar til forureininga og det er relativt komplisert å lokalisere kven som er ansvarleg for forureininga. Stortinget har av den grunn sagt at staten skal bidra med ein del av kostnadane for å få fortgang i oppryddinga. Det er Miljødirektoratet som tildeler midlar frå staten.

Tiltaksområder 

Aspevågen utgjer eit areal på 2,5 km2. Dette er eit stort område og det vil vere kostbart å utføre tiltak i heile Aspevågen. I tiltaksplanen frå 2015 er det gjennomført ei risikovurdering av heile Aspevågen. Denne vurderinga viser at det er fire mindre områder som utgjer størst risiko for skade på miljøet: 

  • Delområde 2: Området ved Kvennaneset 
  • Delområde 3: Skutvika og østover 
  • Delområde 4: Volsdalsvågen 
  • Delområde 5: Dypbassenget der vraket «Iris» ligg

Kart - Klikk for stort bileteKart over tiltaksområdet. 

Kva skjer nå? 

Prosjektet er inne i planleggingsfasen. I 2021 og 2022 skal det takast supplerande undersøkingar og tiltaksplanen frå 2015 skal evaluerast og om naudsynt reviderast.  Kartleggingar starta opp 15. november, sjå eigen nyheitssak. 

Det er viktig å ta omsyn til torsken som gyter i Borgundfjorden. Det er derfor etablert dialog med Fiskeridirektoratet med tanke på tidsperiode for tiltak.

Kven gjer kva? 

Ålesund kommune er ansvarleg for å gjennomføre prosjektet, og samarbeidar med Miljødirektoratet, Statsforvaltaren, Kystverket, Fiskeridirektoratet og Ålesundregionens hamnevesen. 

Undersøkingar 

Den alvorlege forureininga i Aspevågen har vært kjent lenge. Den første undersøkinga vart utført av Norsk institutt for Vannforskning (NIVA) i 1979. Etter dette har situasjonen i Aspevågen vore kartlagt med fleire undersøkingar og overvakingsprogram. Under er link til desse. 

Dokument

Reinare fjord
Tittel Publisert Type
2006 - Tiltaksplan fase 2, Aspevågen, Buholmstranda og Fiskerstrand - NIVA, Multiconsult

15.11.2021 Filtype: pdf. Klikk for å laste ned 2006 - Tiltaksplan fase 2, Aspevågen, Buholmstranda og Fiskerstrand - NIVA, Multiconsult.pdf
2008 - Resultater fra supplerende prøver fra tiltaksplanområdet - NIVA

15.11.2021 Filtype: pdf. Klikk for å laste ned 2008 - Resultater fra supplerende prøver fra tiltaksplanområdet - NIVA.pdf
2003 - Rapport Tiltaksplan fase 1 Borgundfjorden - Multiconsult

15.11.2021 Filtype: pdf. Klikk for å laste ned 2003 - Rapport Tiltaksplan fase 1 Borgundfjorden - Multiconsult.pdf
2010 - Rapport Undersøkelser på land - Multiconsult

15.11.2021 Filtype: pdf. Klikk for å laste ned 2010 - Rapport Undersøkelser på land - Multiconsult.pdf
2010 - Rapport Supplerende undersøkelser på land - Multiconsult

15.11.2021 Filtype: pdf. Klikk for å laste ned 2010 - Rapport Supplerende undersøkelser på land - Multiconsult.pdf
2013 - Rapport Ålesund havn, Skutvika terminal - Bistand i forbindelse med påbud om tiltaksplan - Multiconsult

15.11.2021 Filtype: pdf. Klikk for å laste ned 2013 - Rapport Ålesund havn, Skutvika terminal - Bistand i forbindelse med påbud om tiltaksplan - Multiconsult.pdf
2013 - Notat Forurensningslokaliteter i Skutvika, Simonsen og Florvåg - Multiconsult

15.11.2021 Filtype: pdf. Klikk for å laste ned 2013 - Notat Forurensningslokaliteter i Skutvika, Simonsen og Florvåg - Multiconsult.pdf
2013 - Artikkelserie Torskebestand i år og uår

15.11.2021 Filtype: pdf. Klikk for å laste ned 2013 - Artikkelserie Torskebestand i år og uår.pdf
2013 - Rapport Biologiske effekter av sedimentforurensning i Aspevågen - Multiconsult

15.11.2021 Filtype: pdf. Klikk for å laste ned 2013 - Rapport Biologiske effekter av sedimentforurensning i Aspevågen - Multiconsult.pdf
2010 - Undersøkelser Oppvirvling av forurenset sjøbunn og analyse av biota - DNV

15.11.2021 Filtype: pdf. Klikk for å laste ned 2010 - Undersøkelser Oppvirvling av forurenset sjøbunn og analyse av biota - DNV.pdf
2015 - Rapport Tiltaksplan forurenset sjøbunn - Rambøll

15.11.2021 Filtype: pdf. Klikk for å laste ned 2015 - Rapport Tiltaksplan forurenset sjøbunn - Rambøll.pdf
2016 - Rapport Marinarkeologiske registreringer - Stiftelsen Bergen Sjøfartsmuseum

15.11.2021 Filtype: pdf. Klikk for å laste ned 2016 - Rapport Marinarkeologiske registreringer - Stiftelsen Bergen Sjøfartsmuseum.pdf
2017 - Rapport Sjøbunnskartleggin - Fugro - del 2

15.11.2021 Filtype: pdf. Klikk for å laste ned 2017 - Rapport Sjøbunnskartleggin - Fugro - del 2.pdf
2017 - Rapport Sjøbunnskartleggin - Fugro - del 1

15.11.2021 Filtype: pdf. Klikk for å laste ned 2017 - Rapport Sjøbunnskartleggin - Fugro - del 1.pdf
2017 - Rapport Sjøbunnskartleggin - Fugro - del 3

15.11.2021 Filtype: pdf. Klikk for å laste ned 2017 - Rapport Sjøbunnskartleggin - Fugro - del 3.pdf
2017 - Rapport Vurdering av aktuelle lokaliteter for etablering av strandkantdeponi - Norconsult

15.11.2021 Filtype: pdf. Klikk for å laste ned 2017 - Rapport Vurdering av aktuelle lokaliteter for etablering av strandkantdeponi - Norconsult.pdf
2017 - Rapport Sjøbunnskartleggin - Fugro - del 4

15.11.2021 Filtype: png. Klikk for å laste ned 2017 - Rapport Sjøbunnskartleggin - Fugro - del 4.png
2017 - Rapport Sjøbunnskartleggin - Fugro - del 5

15.11.2021 Filtype: png. Klikk for å laste ned 2017 - Rapport Sjøbunnskartleggin - Fugro - del 5.png

 

Kontakt

Sol Berntsen Slinning 
Rådgjevar fagstab i Miljø, by- og stadutvikling 
Tlf: 40 29 23 27 
E-post: sol.berntsen.slinning@alesund.kommune.no

Til toppen